Leki.pl

Jakie działania niepożądane może wywołać abatacept?

Abatacept w badaniach klinicznych kontrolowanych placebo wykazał działania niepożądane u 49,4% pacjentów, przy czym najczęściej zgłaszane obejmowały bóle głowy, nudności i zakażenia górnych dróg oddechowych. Ciężkie zakażenia wystąpiły u 1,5% leczonych, a częstość nowotworów złośliwych wynosiła 1,2%. Profil bezpieczeństwa pozostaje stabilny podczas długotrwałego stosowania, z porównywalną częstością zdarzeń między podaniem dożylnym a podskórnym.

Abatacept – działania niepożądane: co warto wiedzieć?

Jak często występują działania niepożądane podczas leczenia abataceptem?

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo z udziałem 2 653 pacjentów leczonych abataceptem działania niepożądane zgłaszano u 49,4% chorych, w porównaniu do 45,8% w grupie placebo1234. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane (występujące u ≥5% pacjentów) obejmowały bóle głowy, nudności oraz zakażenia górnych dróg oddechowych, w tym zapalenie zatok.

Odsetek pacjentów przerywających leczenie z powodu działań niepożądanych wynosił 3,0% dla chorych leczonych abataceptem oraz 2,0% dla pacjentów stosujących placebo1234. Dane te wskazują na korzystny profil bezpieczeństwa leku, z niewielkim odsetkiem przerwań terapii.

W skumulowanym okresie badań obejmującym 7 044 pacjentów leczonych abataceptem przez 20 510 pacjentolat, roczny wskaźnik zapadalności na działania niepożądane pozostawał na stałym poziomie, co potwierdza stabilność profilu bezpieczeństwa podczas długotrwałego stosowania5678.


Ważne: Profil bezpieczeństwa abataceptu jest porównywalny między różnymi populacjami pacjentów – zarówno w reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycowym zapaleniu stawów, jak i wielostawowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów. Najczęstsze działania niepożądane mają zazwyczaj łagodne do umiarkowanego nasilenie i rzadko wymagają przerwania terapii.

Jakie jest ryzyko zakażeń podczas stosowania abataceptu?

Zakażenia stanowią najczęściej zgłaszaną grupę działań niepożądanych w terapii abataceptem. W badaniach kontrolowanych placebo zakażenia o co najmniej prawdopodobnym związku z leczeniem zgłaszano u 22,7% pacjentów leczonych abataceptem oraz u 20,5% pacjentów otrzymujących placebo5678.

Ciężkie zakażenia o co najmniej prawdopodobnym związku z leczeniem stwierdzono u 1,5% pacjentów leczonych abataceptem i u 1,1% pacjentów otrzymujących placebo5678. Częstość występowania poważnych zakażeń wynosiła 3,0 (95% CI: 2,3; 3,8) na 100 pacjentolat w przypadku pacjentów leczonych abataceptem i 2,3 (95% CI: 1,5; 3,3) na 100 pacjentolat w przypadku pacjentów otrzymujących placebo.

W skumulowanym okresie badań częstość występowania poważnych infekcji wynosiła 2,4 na 100 pacjentolat, a roczny wskaźnik zapadalności pozostawał na stałym poziomie9101112. Rodzaj poważnych zakażeń był podobny w grupie leczonej abataceptem i w grupie placebo.


Czy abatacept zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów złośliwych?

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo nowotwory złośliwe zgłaszano u 1,2% (31/2 653) pacjentów leczonych abataceptem oraz u 0,9% (14/1 485) pacjentów, u których stosowano placebo9101112. Częstość występowania nowotworów złośliwych wynosiła 1,3 (95% CI: 0,9; 1,9) na 100 pacjentolat w przypadku pacjentów otrzymujących abatacept oraz 1,1 (95% CI: 0,6; 1,9) na 100 pacjentolat w przypadku pacjentów otrzymujących placebo.

W skumulowanym okresie u 7 044 pacjentów leczonych abataceptem w okresie 21 011 pacjentolat (spośród których ponad 1 000 było leczonych przez ponad 5 lat) częstość występowania nowotworów złośliwych wynosiła 1,2 (95% CI: 1,1; 1,4) na 100 pacjentolat, a w ujęciu rocznym wskaźniki zapadalności pozostawały na stałym poziomie9101112.

Najczęściej zgłaszanym nowotworem złośliwym był rak skóry inny niż czerniak – częstość występowania wynosiła 0,6 (95% CI: 0,3; 1,0) na 100 pacjentolat w przypadku pacjentów leczonych abataceptem i 0,4 (95% CI: 0,1; 0,9) na 100 pacjentolat w przypadku pacjentów otrzymujących placebo13141516. Najczęściej zgłaszanym rakiem narządów był rak płuc – 0,17 (95% CI: 0,05; 0,43) na 100 pacjentolat w przypadku pacjentów leczonych abataceptem, a najczęściej występującym nowotworem układu krwiotwórczego był chłoniak – 0,04 (95% CI: 0; 0,24) na 100 pacjentolat.


Jakie reakcje związane z podaniem leku mogą wystąpić?

Reakcje związane z podaniem abataceptu różnią się w zależności od drogi podania – dożylnej lub podskórnej. W przypadku podania dożylnego ostre odczyny związane z infuzją (działania niepożądane występujące w ciągu 1 godziny po rozpoczęciu infuzji) częściej występowały u pacjentów leczonych abataceptem niż u pacjentów otrzymujących placebo – 5,2% vs. 3,7%17. Najczęściej zgłaszanymi zdarzeniami były zawroty głowy (1-2% pacjentów).

U >0,1% i ≤1% pacjentów leczonych abataceptem donoszono o ostrych zdarzeniach związanych z infuzją obejmujących:

  • Objawy ze strony układu krążenia: niedociśnienie, obniżone ciśnienie tętnicze, częstoskurcz17
  • Objawy ze strony układu oddechowego: skurcz oskrzeli, duszność17
  • Inne objawy: bóle mięśni, nudności, rumień, nagłe zaczerwienienie twarzy, pokrzywka, reakcje nadwrażliwości, świąd, ucisk w gardle, dyskomfort w klatce piersiowej, dreszcze17

Większość reakcji miała nasilenie łagodne do umiarkowanego. Odstawienie leczenia z powodu ostrej reakcji związanej z infuzją miało miejsce u 0,3% pacjentów otrzymujących abatacept oraz u 0,1% pacjentów, którym podawano placebo18.


Jak często powstają przeciwciała przeciwko abataceptowi?

Metodą ELISA oceniano obecność przeciwciał skierowanych przeciwko cząsteczce abataceptu u 3 985 pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów leczonych abataceptem przez okres do 8 lat. Przeciwciała przeciwko abataceptowi wystąpiły u 187 spośród 3 877 (4,8%) pacjentów podczas leczenia19202122.

U pacjentów badanych na obecność przeciwciał przeciwko abataceptowi po ostatnim podaniu (>42 dni po ostatniej dawce), 103 z 1 888 (5,5%) było seropozytywnych19202122. Znaczną aktywność neutralizującą stwierdzono u 22 spośród 48 pacjentów, u których można było przeprowadzić badania. Potencjalne znaczenie kliniczne powstawania przeciwciał neutralizujących nie jest znane.

Ogólnie nie stwierdzono wyraźnej korelacji pomiędzy powstawaniem przeciwciał a kliniczną odpowiedzią na leczenie lub występowaniem zdarzeń niepożądanych23242526. Jednakże liczba pacjentów, u których powstały przeciwciała, była za mała dla dokonania ostatecznej oceny.


Istotne dla praktyki klinicznej:

  • Immunogenność abataceptu po podaniu podskórnym jest porównywalna z podaniem dożylnym – w 6-miesięcznym okresie wynosiła 1,1% vs. 2,3%272829
  • Po odstawieniu leczenia na 3 miesiące i jego ponownym rozpoczęciu nie zaobserwowano problemów dotyczących bezpieczeństwa303132
  • Brak leczenia towarzyszącego metotreksatem nie ma związku z występowaniem wyższego odsetka seropozytywności3334

Czy abatacept wpływa na procesy autoimmunizacyjne?

W porównaniu z placebo leczenie abataceptem nie prowadziło do zwiększonego powstawania autoprzeciwciał, takich jak przeciwciała przeciwjądrowe i przeciwciała anty-dsDNA35363738. To istotna obserwacja wskazująca na brak negatywnego wpływu leku na procesy autoimmunologiczne.

Częstość występowania zaburzeń o podłożu autoimmunologicznym u pacjentów leczonych abataceptem w okresie podwójnie zaślepionego leczenia wynosiła 8,8 (95% CI: 7,6; 10,1) na 100 osobolat stosowania produktu, zaś w przypadku pacjentów otrzymujących placebo wynosiła 9,6 (95% CI: 7,9; 11,5) na 100 osobolat stosowania35363738.

Wskaźnik zapadalności u pacjentów leczonych abataceptem wynosił 3,8 na 100 osobolat w skumulowanym okresie. Najczęściej obserwowanymi zaburzeniami o podłożu autoimmunologicznym, innymi niż wskazanie, w jakim prowadzone były badania, były łuszczyca, guzek reumatoidalny oraz zespół Sjögrena35363738.

Jaki jest profil bezpieczeństwa abataceptu u dzieci i młodzieży?

Abatacept oceniano u pacjentów z wielostawowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów (MIZS) w dwóch badaniach klinicznych. Badanie pJIA sc. obejmowało 46 pacjentów w wieku od 2 do 5 lat i 173 pacjentów w wieku od 6 do 17 lat, natomiast w badaniu pJIA iv. uczestniczyło 190 pacjentów w wieku od 6 do 17 lat394041.

W ciągu pierwszego 4-miesięcznego okresu prowadzonego metodą otwartej próby profil bezpieczeństwa u 409 pacjentów z wielostawowym MIZS był podobny do profilu w populacji z reumatoidalnym zapaleniem stawów, z następującymi wyjątkami charakterystycznymi dla populacji pediatrycznej:

  • Częste działania niepożądane: gorączka394041
  • Niezbyt częste działania niepożądane: krwiomocz, zapalenie ucha (środkowego i zewnętrznego)394041

Zakażenia były najczęściej zgłaszanymi zdarzeniami niepożądanymi u pacjentów z wielostawowym MIZS. Rodzaje zakażeń były podobne do tych powszechnie obserwowanych w populacjach dzieci i młodzieży leczonych ambulatoryjnie394243. Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi były zapalenie błony śluzowej nosa i gardła (3,7% pacjentów) i zakażenie górnych dróg oddechowych (2,9% pacjentów).


Abatacept jako lek o stabilnym profilu bezpieczeństwa

Długoterminowe dane dotyczące bezpieczeństwa abataceptu potwierdzają stabilność profilu bezpieczeństwa niezależnie od czasu trwania terapii. W skumulowanym okresie badań obejmującym ponad 20 000 pacjentolat ekspozycji roczne wskaźniki zapadalności na działania niepożądane pozostawały na stałym poziomie9101112.

Profil bezpieczeństwa jest porównywalny między różnymi drogami podania – dożylną i podskórną – oraz między różnymi populacjami pacjentów, w tym chorymi na reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów oraz dziećmi i młodzieżą z wielostawowym MIZS. Najczęstsze działania niepożądane mają zazwyczaj łagodne do umiarkowanego nasilenie i rzadko wymagają przerwania terapii.

Szczególnej uwagi wymaga monitorowanie pacjentów pod kątem ryzyka zakażeń, zwłaszcza poważnych, oraz nowotworów złośliwych podczas długotrwałego stosowania. Immunogenność leku pozostaje na niskim poziomie i nie wykazuje wyraźnej korelacji z odpowiedzią kliniczną lub występowaniem działań niepożądanych.

Moduły dodatkowe:

Działania niepożądane u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc

U pacjentów z POChP leczonych abataceptem działania niepożądane stwierdzano częściej niż u otrzymujących placebo (51,4% vs. 47,1%)18363738. Zaburzenia oddechowe występowały u 10,8% pacjentów leczonych abataceptem vs. 5,9% otrzymujących placebo i obejmowały zaostrzenie POChP oraz duszność. Ciężkie działania niepożądane wystąpiły u 5,4% pacjentów leczonych abataceptem vs. 0% w grupie placebo, w tym zaostrzenie POChP (2,7%) i zapalenie oskrzeli (2,7%). Ta grupa pacjentów wymaga szczególnie uważnego monitorowania podczas terapii abataceptem.

Długoterminowe bezpieczeństwo u dzieci i młodzieży

W okresie stanowiącym przedłużenie badań pJIA profil bezpieczeństwa u pacjentów w wieku od 6 do 17 lat był podobny do obserwowanego u dorosłych444546. W 24-miesięcznym okresie zaobserwowano większą częstość zakażeń w grupie wiekowej od 2 do 5 lat (87,0%) w porównaniu do grupy 6-17 lat (68,2%), spowodowaną głównie nieciężkimi zakażeniami górnych dróg oddechowych. U jednego pacjenta rozpoznano stwardnienie rozsiane w przedłużeniu badania. Dane te potwierdzają akceptowalny profil bezpieczeństwa abataceptu w populacji pediatrycznej podczas długotrwałego stosowania.

Immunogenność po podaniu podskórnym – dane długoterminowe

Łączna częstość występowania reakcji immunologicznych na abatacept w teście ECL wynosiła 15,7% podczas leczenia (średnia ekspozycja 48,8 miesięcy) oraz 17,3% po zakończeniu leczenia272829. Częstość skorygowana o wartość ekspozycji pozostawała niezmieniona w trakcie leczenia. Miana przeciwciał były zazwyczaj niskie i nie zwiększały się podczas dalszego podawania leku – wynik serododatni podczas 2 kolejnych wizyt uzyskano u 6,8% pacjentów. Nie stwierdzono korelacji między rozwojem przeciwciał a odpowiedzią kliniczną, działaniami niepożądanymi lub parametrami farmakokinetycznymi, co potwierdza niewielkie znaczenie kliniczne immunogenności.

Powiązane

Podstrony

FAQ

Jakie są najczęstsze działania niepożądane abataceptu?

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (≥5% pacjentów) są bóle głowy, nudności oraz zakażenia górnych dróg oddechowych, w tym zapalenie zatok. W badaniach klinicznych działania niepożądane wystąpiły u 49,4% pacjentów leczonych abataceptem.

Czy abatacept zwiększa ryzyko poważnych zakażeń?

Ciężkie zakażenia wystąpiły u 1,5% pacjentów leczonych abataceptem i u 1,1% pacjentów otrzymujących placebo. Częstość występowania poważnych zakażeń wynosiła 3,0 na 100 pacjentolat w grupie abataceptu i 2,3 na 100 pacjentolat w grupie placebo, co wskazuje na niewielkie zwiększenie ryzyka.

Jak często podczas terapii abataceptem występują nowotwory złośliwe?

Nowotwory złośliwe zgłaszano u 1,2% pacjentów leczonych abataceptem oraz u 0,9% pacjentów otrzymujących placebo. Najczęściej występującym nowotworem był rak skóry inny niż czerniak (0,6 na 100 pacjentolat). Wskaźniki zapadalności pozostawały stabilne podczas długotrwałego stosowania.

Czy podczas podawania abataceptu podskórnie występują reakcje w miejscu wstrzyknięcia?

Reakcje w miejscu wstrzyknięcia wystąpiły u 2,6% pacjentów otrzymujących abatacept podskórnie. Wszystkie reakcje opisano jako łagodne lub umiarkowane (krwiak, świąd lub rumień) i zazwyczaj nie wymagały przerwania leczenia.

Czy u pacjentów leczonych abataceptem powstają przeciwciała przeciwko lekowi?

Przeciwciała przeciwko abataceptowi wystąpiły u 4,8% pacjentów podczas leczenia. Po zakończeniu terapii (>42 dni po ostatniej dawce) 5,5% pacjentów było seropozytywnych. Nie stwierdzono wyraźnej korelacji między powstawaniem przeciwciał a odpowiedzią kliniczną lub działaniami niepożądanymi.

Czy profil bezpieczeństwa abataceptu u dzieci różni się od dorosłych?

Profil bezpieczeństwa u dzieci z wielostawowym MIZS był podobny do profilu u dorosłych, z wyjątkiem częstszego występowania gorączki oraz zapalenia ucha. Zakażenia były najczęściej zgłaszanymi zdarzeniami niepożądanymi, podobnie jak u dorosłych pacjentów.