Jak stosować abatacept u dzieci z młodzieńczym zapaleniem stawów?

W jakich przypadkach stosuje się abatacept u dzieci?

Abatacept jest wskazany w leczeniu umiarkowanego do ciężkiego czynnego wielostawowego młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (wielostawowe MIZS, pJIA) u dzieci w wieku od 2 lat oraz młodzieży.¹² Warunkiem rozpoczęcia terapii jest stwierdzenie nieodpowiedniej odpowiedzi na wcześniejsze leczenie lekami przeciwreumatycznymi modyfikującymi przebieg choroby (DMARDs).³

Produkt ORENCIA podaje się w skojarzeniu z metotreksatem, co stanowi preferowaną opcję terapeutyczną. Możliwe jest również stosowanie w monoterapii, jednak wyłącznie w szczególnych sytuacjach klinicznych – w przypadku nietolerancji na metotreksat lub gdy leczenie metotreksatem nie jest właściwe dla danego pacjenta.⁴⁵

Decyzja o włączeniu abataceptu powinna być podejmowana przez lekarza specjalistę z doświadczeniem w leczeniu młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów, po wyczerpaniu możliwości terapeutycznych standardowych leków przeciwreumatycznych.

Jakie są dostępne drogi podania abataceptu u pacjentów pediatrycznych?

U dzieci i młodzieży z wielostawowym MIZS abatacept może być podawany na dwa sposoby: podskórnie lub dożylnie. Wybór drogi podania zależy od preferencji pacjenta, możliwości technicznych oraz oceny lekarza prowadzącego.

Postać podskórna produktu ORENCIA jest dostępna w trzech dawkach dostosowanych do masy ciała dziecka: 50 mg, 87,5 mg oraz 125 mg. Preparat podawany jest raz w tygodniu w formie gotowego roztworu do wstrzykiwań w ampułkostrzykawce lub wstrzykiwaczu automatycznym (ClickJect).⁶

Postać dożylna wymaga przygotowania infuzji z proszku zawierającego 250 mg abataceptu w fiolce. Po rekonstytucji każdy ml zawiera 25 mg substancji czynnej. Infuzja dożylna trwa 30 minut i jest podawana w odstępach miesięcznych po okresie nasycania.⁷

Jak postępować ze szczepieniami u dzieci leczonych abataceptem?

Kwestia szczepień u dzieci otrzymujących abatacept wymaga szczególnej uwagi ze względu na immunomodulujące działanie leku. Przed rozpoczęciem terapii produktem ORENCIA zaleca się, aby pacjenci z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów odbyli wszystkie szczepienia zgodne z aktualnymi wytycznymi.⁸

Podczas stosowania abataceptu oraz w okresie 3 miesięcy po jego odstawieniu nie należy podawać szczepionek zawierających żywe drobnoustroje. Pacjenci leczeni produktem ORENCIA mogą jednocześnie otrzymać szczepionki nieżywe, jednak produkty lecznicze wpływające na układ odpornościowy, w tym abatacept, mogą osłabić skuteczność niektórych szczepień.⁹¹⁰

• Szczepionki żywe (np. przeciw odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej) – bezwzględnie przeciwwskazane podczas terapii i przez 3 miesiące po jej zakończeniu¹¹
• Szczepionki inaktywowane – można podawać, ale skuteczność może być zmniejszona¹²
• Aktualizacja kalendarza szczepień – konieczna przed rozpoczęciem leczenia¹³

Czy abatacept jest bezpieczny u dzieci i młodzieży?

Profil bezpieczeństwa abataceptu u dzieci i młodzieży z wielostawowym MIZS jest ogólnie podobny do obserwowanego u dorosłych pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Niemniej jednak, populacja pediatryczna wymaga szczególnej ostrożności ze względu na rozwijający się układ odpornościowy.

W badaniach nieklinicznych na szczurach eksponowanych na abatacept wykazano nieprawidłowości w układzie immunologicznym, w tym małą częstość występowania zakażeń prowadzących do śmierci u młodych szczurów. Ponadto zapalenie tarczycy i trzustki było często obserwowane zarówno u młodych, jak i dorosłych szczurów eksponowanych na abatacept, przy czym młode szczury wydawały się być bardziej wrażliwe na limfatyczne zapalenie tarczycy.¹⁴¹⁵

Zwiększona podatność na infekcje oportunistyczne zaobserwowana u młodych szczurów jest prawdopodobnie związana z ekspozycją na abatacept przed rozwojem pamięci odpowiedzi immunologicznej. Znaczenie tych wyników dla ludzi nie jest znane, jednak uzasadnia to konieczność szczególnej ostrożności u pacjentów pediatrycznych.¹⁶¹⁷

Jakie działania niepożądane mogą wystąpić u dzieci?

U dzieci i młodzieży leczonych abataceptem mogą wystąpić działania niepożądane analogiczne do obserwowanych u dorosłych. Do najczęstszych należą zakażenia górnych dróg oddechowych, bóle głowy oraz nudności.

Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko ciężkich zakażeń. Zgłaszano przypadki ciężkich zakażeń, w tym posocznicę i zapalenie płuc, w czasie stosowania abataceptu. Niektóre z tych zakażeń były zakończone zgonem. Nie należy rozpoczynać leczenia produktem ORENCIA u pacjentów z czynnymi zakażeniami, do czasu uzyskania kontroli nad zakażeniem.¹⁸¹⁹

W przypadku wystąpienia u pacjenta ciężkiego zakażenia podczas terapii, należy przerwać podawanie produktu ORENCIA. Pacjentów, u których podczas leczenia wystąpiło nowe zakażenie, należy poddać ścisłej obserwacji.²⁰

Jak monitorować dzieci podczas terapii abataceptem?

Dzieci i młodzież otrzymujące abatacept wymagają regularnego monitorowania stanu klinicznego oraz parametrów laboratoryjnych. Lekarze powinni zachować szczególną ostrożność w przypadku rozważania zastosowania produktu ORENCIA u pacjentów z nawracającymi zakażeniami lub stanami mogącymi predysponować ich do zakażenia w wywiadzie.²¹

Przed rozpoczęciem leczenia produktem ORENCIA pacjentów należy poddać badaniom w kierunku występowania utajonej gruźlicy, biorąc pod uwagę dostępne wytyczne medyczne. Bezpieczeństwo stosowania produktu ORENCIA u osób z gruźlicą utajoną jest nieznane.²²²³

• Regularna ocena objawów zakażenia – przy każdej wizycie kontrolnej²⁴
• Badania przesiewowe w kierunku gruźlicy – przed rozpoczęciem terapii²⁵
• Badania w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B – przed włączeniem leku²⁶
• Ocena stanu neurologicznego – w przypadku podejrzenia PML²⁷

Czy abatacept może wpływać na rozwój procesów autoimmunizacyjnych u dzieci?

Teoretycznie istnieje możliwość, że leczenie abataceptem może zwiększać ryzyko występowania procesów autoimmunizacyjnych u dzieci, podobnie jak u dorosłych. Produkty lecznicze wpływające na układ odpornościowy, w tym produkt ORENCIA, mogą wpływać na zdolności obronne organizmu przeciw zakażeniom i nowotworom złośliwym.²⁸²⁹

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo leczenie abataceptem nie prowadziło do zwiększonego wytwarzania autoprzeciwciał, takich jak przeciwciała przeciwjądrowe i anty-dsDNA, w porównaniu z placebo. Niemniej jednak, ze względu na rozwijający się układ odpornościowy u dzieci, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności.³⁰³¹

W badaniach przedklinicznych na młodych szczurach obserwowano zapalenie tarczycy i trzustki, przy czym młode szczury były bardziej wrażliwe na limfatyczne zapalenie tarczycy niż osobniki dorosłe. Chociaż badania na dorosłych myszach i małpach nie wykazały podobnych wyników, znaczenie tych obserwacji dla populacji pediatrycznej pozostaje nieznane.³²³³

Jakie są zalecenia dotyczące reakcji alergicznych u dzieci?

Reakcje alergiczne po podaniu abataceptu są zgłaszane niezbyt często, jednak mogą wystąpić również u pacjentów pediatrycznych. Reakcje anafilaktyczne lub rzekomoanafilaktyczne mogą wystąpić po pierwszej infuzji i mogą zagrażać życiu.³⁴³⁵

W przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji alergicznej lub anafilaktycznej należy natychmiast przerwać terapię produktem ORENCIA w postaci infuzji dożylnej lub wstrzyknięcia podskórnego oraz wdrożyć odpowiednie leczenie, a stosowanie produktu ORENCIA należy przerwać na stałe. Z doświadczenia po wprowadzeniu produktu do obrotu wynika, że zgłoszono przypadek śmiertelnej anafilaksji po podaniu pierwszej infuzji produktu ORENCIA.³⁶³⁷

Abatacept jako opcja terapeutyczna w pediatrycznym zapaleniu stawów

Abatacept stanowi skuteczną opcję terapeutyczną dla dzieci od 2. roku życia z wielostawowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów, które nie odpowiadają na standardowe leczenie DMARDs. Lek może być podawany dożylnie lub podskórnie, w monoterapii lub w skojarzeniu z metotreksatem, co pozwala na indywidualizację terapii.

Kluczowe znaczenie ma właściwe przygotowanie pacjenta do leczenia, w tym aktualizacja szczepień przed rozpoczęciem terapii oraz wykluczenie utajonych zakażeń, szczególnie gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby typu B. Podczas terapii konieczne jest regularne monitorowanie pod kątem objawów zakażeń oraz innych działań niepożądanych.

Chociaż profil bezpieczeństwa abataceptu u dzieci jest ogólnie porównywalny z populacją dorosłych, wyniki badań przedklinicznych wskazują na potencjalnie zwiększoną wrażliwość młodego organizmu na immunomodulujące działanie leku. Dlatego stosowanie abataceptu u dzieci wymaga szczególnej ostrożności oraz ścisłej współpracy między lekarzem specjalistą, pacjentem i jego opiekunami.