Kiedy nie stosować abataceptu? Przeciwwskazania bezwzględne i względne

Jakie są bezwzględne przeciwwskazania do stosowania abataceptu?

Abatacept jest całkowicie przeciwwskazany w dwóch kluczowych sytuacjach klinicznych¹²³. Pierwszym bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną (abatacept) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w charakterystyce produktu leczniczego. Drugim jest obecność ciężkich i niekontrolowanych zakażeń.

Ciężkie zakażenia stanowiące bezwzględne przeciwwskazanie obejmują¹:

• Posocznicę (sepsis)
• Zakażenia oportunistyczne
• Inne ciężkie infekcje wymagające intensywnego leczenia

Nie należy rozpoczynać leczenia produktem ORENCIA u pacjentów z czynnymi zakażeniami do czasu uzyskania kontroli nad zakażeniem⁴⁵. Ta zasada jest absolutna i nie podlega negocjacji, ponieważ immunosupresyjne działanie abataceptu może prowadzić do dalszego pogorszenia stanu pacjenta i rozwoju zagrażających życiu powikłań.

Kiedy zachować szczególną ostrożność w kontekście zakażeń?

Lekarze powinni zachować szczególną ostrożność w przypadku rozważania zastosowania produktu ORENCIA u pacjentów z nawracającymi zakażeniami lub stanami mogącymi predysponować ich do zakażenia w wywiadzie⁴⁵. Liczne ciężkie zakażenia wystąpiły u pacjentów, u których stosowano jednocześnie leczenie immunosupresyjne, które oprócz choroby podstawowej mogło dodatkowo predysponować ich do zakażeń.

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z⁴⁸:

• Nawracającymi zakażeniami w wywiadzie
• Stanami predysponującymi do zakażeń (np. cukrzyca, przewlekłe choroby płuc)
• Jednoczesnym stosowaniem innych leków immunosupresyjnych
• Gruźlicą utajoną – bezpieczeństwo stosowania u tych osób nie jest znane

Pacjentów, u których podczas leczenia produktem ORENCIA wystąpiło nowe zakażenie, należy poddać ścisłej obserwacji. W przypadku wystąpienia u pacjenta ciężkiego zakażenia należy przerwać podawanie produktu ORENCIA⁴⁵. Zobacz więcej: Jak postępować z zakażeniami podczas terapii abataceptem?

Jakie badania przesiewowe wykonać przed rozpoczęciem terapii?

Przed rozpoczęciem leczenia produktem ORENCIA konieczne jest wykonanie szczegółowych badań przesiewowych w kierunku zakażeń, które mogłyby się uaktywnić lub pogorszyć w trakcie terapii immunosupresyjnej⁹¹⁰.

Obowiązkowe badania obejmują⁹:

• Badania w kierunku gruźlicy utajonej (test tuberkulinowy lub test IGRA)
• Badania w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBsAg, anty-HBc)
• Ocenę aktywnych zakażeń
• Wywiad dotyczący przebytych zakażeń i szczepień

W podstawowych badaniach klinicznych kontrolowanych placebo nie stwierdzono zwiększenia częstości występowania gruźlicy, jednakże wszyscy pacjenci leczeni produktem ORENCIA mieli wykonane badania przesiewowe w kierunku gruźlicy⁹¹⁰. Obserwowano przypadki gruźlicy u pacjentów otrzymujących produkt ORENCIA, dlatego należy brać pod uwagę dostępne wytyczne medyczne dotyczące diagnostyki i leczenia gruźlicy utajonej.

Czy można łączyć abatacept z inhibitorami TNF?

Nie zaleca się kojarzenia abataceptu z inhibitorami TNF (czynnika martwicy nowotworu alfa)¹¹¹². Doświadczenie dotyczące skojarzonego stosowania abataceptu z inhibitorami TNF jest ograniczone, a dostępne dane wskazują na zwiększone ryzyko powikłań.

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych inhibitorami TNF w skojarzeniu z abataceptem w porównaniu do pacjentów leczonych inhibitorami TNF oraz placebo obserwowano¹¹:

• Zwiększenie całkowitej liczby zakażeń
• Zwiększenie częstości ciężkich zakażeń
• Brak dodatkowej korzyści terapeutycznej

W czasie zmiany leczenia inhibitorami TNF na leczenie produktem ORENCIA pacjentów należy monitorować, czy nie występują u nich objawy zakażenia¹¹¹². Jednoczesne podawanie produktu ORENCIA z biologicznymi środkami immunosupresyjnymi lub immunomodulacyjnymi może nasilać działania abataceptu na układ odpornościowy. Zobacz więcej: Czy można łączyć abatacept z innymi lekami biologicznymi?

Które populacje pacjentów wymagają szczególnej ostrożności?

Pewne grupy pacjentów wymagają szczególnej uwagi przy kwalifikacji do terapii abataceptem oraz intensywniejszego monitorowania w trakcie leczenia. Dotyczy to przede wszystkim osób w podeszłym wieku, pacjentów z historią nowotworów oraz osób z procesami autoimmunizacyjnymi¹³¹⁴.

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z¹⁷¹⁸:

• Rozpoznanym nowotworem złośliwym w wywiadzie
• Czynnikami ryzyka wystąpienia raka skóry – zalecane okresowe badanie skóry
• Procesami autoimmunizacyjnymi, np. stwardnieniem rozsianym
• Planowanym szczepieniem – nie stosować szczepionek żywych

Pacjentów z rozpoznanym nowotworem złośliwym nie włączano do badań klinicznych. Potencjalna rola abataceptu w rozwoju nowotworów złośliwych u ludzi, w tym chłoniaków, nie jest znana¹⁷¹⁹. Zobacz więcej: Abatacept u pacjentów starszych – jakie szczególne przeciwwskazania?

Jak postępować ze szczepieniami i reakcjami nadwrażliwości?

Pacjenci leczeni produktem ORENCIA mogą jednocześnie otrzymać szczepionki, za wyjątkiem tych, które zawierają żywe drobnoustroje¹³¹⁴. Nie należy stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje w czasie stosowania abataceptu lub w okresie 3 miesięcy od jego odstawienia.

Produkty lecznicze wpływające na układ odpornościowy, w tym abatacept, mogą osłabić skuteczność niektórych szczepień. U pacjentów z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów zaleca się, aby przed zastosowaniem produktu ORENCIA odbyli wszystkie szczepienia zgodne z aktualnymi wytycznymi¹³.

W badaniach klinicznych reakcje alergiczne po podaniu abataceptu były zgłaszane niezbyt często, jednak reakcje anafilaktyczne lub rzekomoanafilaktyczne mogą wystąpić po pierwszej infuzji i mogą zagrażać życiu⁶⁷. Z doświadczenia po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłoszono przypadek śmiertelnej anafilaksji po podaniu pierwszej infuzji produktu ORENCIA.

Abatacept jako lek wymagający szczególnego nadzoru bezpieczeństwa

Ze względu na immunosupresyjny mechanizm działania abatacept wymaga szczególnie uważnego monitorowania bezpieczeństwa stosowania. Produkty lecznicze wpływające na układ odpornościowy, w tym produkt ORENCIA, mogą wpływać na zdolności obronne organizmu przeciw zakażeniom i nowotworom złośliwym oraz mogą wpływać na odpowiedź na szczepienie⁶⁷.

Kluczowe aspekty monitorowania obejmują:

• Regularne oceny pod kątem objawów zakażeń
• Monitorowanie objawów neurologicznych sugerujących postępującą leukoencefalopatię wieloogniskową (PML)
• Okresowe badania skóry u pacjentów z czynnikami ryzyka raka skóry
• Ocenę funkcji wątroby – leczenie przeciwreumatyczne wiąże się z uaktywnieniem wirusowego zapalenia wątroby typu B

Leczenie immunosupresyjne przy użyciu takiego produktu jak ORENCIA może wiązać się z występowaniem postępującej leukoencefalopatii wieloogniskowej (PML). Jeśli w trakcie leczenia produktem ORENCIA wystąpią objawy neurologiczne sugerujące PML, należy zaprzestać podawania leku i zastosować właściwe środki terapeutyczne⁹¹⁰.