Czy abatacept jest bezpieczny? Profil bezpieczeństwa w różnych grupach pacjentów

Czy abatacept wymaga szczególnych środków ostrożności?

Abatacept jako lek immunosupresyjny wymaga zachowania szczególnej ostrożności u określonych grup pacjentów¹²³. Stosowanie produktu wiąże się z wpływem na układ odpornościowy, co może zwiększać ryzyko zakażeń i nowotworów złośliwych oraz wpływać na odpowiedź na szczepienie⁴⁵.

Reakcje anafilaktyczne lub rzekomoanafilaktyczne mogą wystąpić po pierwszej infuzji i mogą zagrażać życiu. Z doświadczenia po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłoszono przypadek śmiertelnej anafilaksji po podaniu pierwszej infuzji produktu ORENCIA⁸⁹. W przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji alergicznej należy natychmiast przerwać terapię oraz wdrożyć odpowiednie leczenie¹⁰.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

Stosowanie abataceptu w okresie ciąży

Brak wystarczających danych dotyczących stosowania abataceptu u kobiet w ciąży¹¹¹²¹³. Nie należy stosować produktu ORENCIA w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga leczenia abataceptem¹⁴.

Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia i do 14 tygodni po przyjęciu ostatniej dawki abataceptu¹⁵¹⁶. Abatacept może przenikać przez łożysko do surowicy niemowląt urodzonych przez kobiety leczone tym lekiem w okresie ciąży, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem infekcji u noworodków¹⁷¹⁸.

W badaniach nieklinicznych nie stwierdzono działań niepożądanych leku podawanego w dawkach do 29 razy większych w porównaniu do stosowanej u ludzi dawki 10 mg/kg mc., biorąc pod uwagę wartości AUC¹⁹. Ograniczone zmiany funkcji immunologicznych obserwowano u szczurów w badaniach dotyczących rozwoju pre- i postnatalnego przy stosowaniu dawek 11-krotnie większych od dawki stosowanej u ludzi²⁰.

Karmienie piersią podczas leczenia abataceptem

Wykazano obecność abataceptu w mleku samic szczurów. Nie wiadomo, czy abatacept jest wydzielany z mlekiem ludzkim²¹²². Podczas leczenia produktem ORENCIA i do 14 tygodni po przyjęciu ostatniej dawki abataceptu należy zaprzestać karmienia piersią²³²⁴.

Szczepienia niemowląt narażonych na abatacept in utero

Nie jest znane bezpieczeństwo podawania żywych szczepionek niemowlętom, które były narażone na abatacept in utero. Nie zaleca się podawania żywych szczepionek niemowlętom narażonym na abatacept in utero przez 14 tygodni od ostatniej ekspozycji matki na abatacept w okresie ciąży²⁵²⁶.

Czy abatacept wpływa na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn?

W oparciu o mechanizm działania można oczekiwać, że abatacept nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn²⁷²⁸²⁹.

Jednakże u pacjentów leczonych produktem ORENCIA obserwowano wystąpienie następujących objawów:

• Zawroty głowy (raportowane jako częste działanie niepożądane)³⁰
• Zmniejszenie ostrości widzenia (raportowane jako niezbyt częste działanie niepożądane)³¹

W przypadku wystąpienia u pacjenta takich objawów należy unikać prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń mechanicznych³²³³.

Czy można spożywać alkohol podczas leczenia abataceptem?

W dostępnych materiałach źródłowych (ChPL) brak jest szczegółowych informacji dotyczących interakcji abataceptu z alkoholem. Nie opisano bezpośrednich przeciwwskazań ani ostrzeżeń dotyczących jednoczesnego spożywania alkoholu podczas leczenia tym lekiem.

Należy jednak pamiętać, że abatacept jest lekiem immunosupresyjnym wpływającym na układ odpornościowy. Pacjenci powinni skonsultować się z lekarzem prowadzącym w sprawie spożywania alkoholu podczas terapii, szczególnie że alkohol może osłabiać układ odpornościowy i potencjalnie zwiększać ryzyko zakażeń.

Czy abatacept jest bezpieczny u osób w podeszłym wieku?

Dostosowanie dawki u pacjentów w podeszłym wieku nie jest wymagane³⁴³⁵³⁶. Jednakże u osób starszych należy zachować szczególną ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko powikłań.

Dane z badań klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo:

• 404 pacjentów w wieku 65 lat i starszych (w tym 67 pacjentów w wieku 75 lat i starszych) otrzymało abatacept dożylnie³⁷
• 270 pacjentów w wieku 65 lat i starszych (w tym 46 pacjentów w wieku 75 lat i starszych) otrzymało abatacept podskórnie³⁸

Obserwowano podobną skuteczność działania u pacjentów w podeszłym wieku jak u młodszych pacjentów³⁹. Jednak częstości występowania ciężkich zakażeń oraz nowotworów złośliwych w stosunku do placebo były większe wśród leczonych abataceptem pacjentów w wieku powyżej 65 lat niż u pacjentów poniżej 65 lat⁴⁰⁴¹.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

Pacjenci z nawracającymi zakażeniami

Lekarze powinni zachować szczególną ostrożność w przypadku rozważania zastosowania produktu ORENCIA u pacjentów z nawracającymi zakażeniami lub stanami mogącymi predysponować ich do zakażenia w wywiadzie⁴⁴⁴⁵.

Zgłaszano przypadki ciężkich zakażeń, w tym posocznicę i zapalenie płuc, w czasie stosowania abataceptu. Niektóre z tych zakażeń były zakończone zgonem⁴⁶⁴⁷. Liczne ciężkie zakażenia wystąpiły u pacjentów, u których stosowano jednocześnie leczenie immunosupresyjne⁴⁸.

Pacjenci z gruźlicą utajoną

Przed rozpoczęciem leczenia produktem ORENCIA pacjentów należy poddać badaniom w kierunku występowania utajonej gruźlicy⁴⁹⁵⁰. W podstawowych badaniach klinicznych kontrolowanych placebo nie stwierdzono zwiększenia częstości występowania gruźlicy, jednakże wszyscy pacjenci leczeni produktem ORENCIA mieli wykonane badania przesiewowe w kierunku gruźlicy⁵¹.

Bezpieczeństwo stosowania produktu ORENCIA u osób z gruźlicą utajoną jest nieznane. Obserwowano przypadki gruźlicy u pacjentów otrzymujących produkt ORENCIA⁵²⁵³.

Pacjenci z historią nowotworów złośliwych

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo częstość występowania nowotworów złośliwych u pacjentów leczonych abataceptem oraz placebo wynosiła odpowiednio 1,2% oraz 0,9%⁵⁴⁵⁵. Pacjentów z rozpoznanym nowotworem złośliwym nie włączano do tych badań klinicznych⁵⁶.

Potencjalna rola abataceptu w rozwoju nowotworów złośliwych u ludzi, w tym chłoniaków, nie jest znana⁵⁷⁵⁸. Obserwowano przypadki nieczerniakowych nowotworów skóry u pacjentów otrzymujących produkt ORENCIA⁵⁹. Okresowe badanie skóry jest zalecane u wszystkich pacjentów, szczególnie u tych z czynnikami ryzyka wystąpienia raka skóry⁶⁰.

Pacjenci z wirusowym zapaleniem wątroby typu B

Leczenie przeciwreumatyczne wiąże się z uaktywnieniem wirusowego zapalenia wątroby typu B. Dlatego też, zgodnie z opublikowanymi wytycznymi, przed rozpoczęciem leczenia produktem ORENCIA należy wykonać badania w kierunku wirusowego zapalenia wątroby⁶¹⁶².

Pacjenci wymagający szczepień

Pacjenci leczeni produktem ORENCIA mogą jednocześnie otrzymać szczepionki, za wyjątkiem tych, które zawierają żywe drobnoustroje⁶³⁶⁴. Nie należy stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje w czasie stosowania abataceptu lub w okresie 3 miesięcy od jego odstawienia⁶⁵.

Produkty lecznicze wpływające na układ odpornościowy, w tym abatacept, mogą osłabić skuteczność niektórych szczepień⁶⁶⁶⁷.

Pacjenci stosujący dietę ubogosodową

Produkt leczniczy zawiera:

• ORENCIA 250 mg proszek: 34,5 mg sodu w maksymalnej dawce (4 fiolki), co odpowiada 1,7% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych⁶⁸
• ORENCIA roztwór do wstrzykiwań we wstrzykiwaczu: 0,014 mmola sodu (0,322 mg), czyli w zasadzie uznaje się, że jest “wolny od sodu”⁶⁹
• ORENCIA roztwór do wstrzykiwań w ampułkostrzykawce: mniej niż 1 mmol sodu (23 mg), czyli w zasadzie uznaje się, że jest “wolny od sodu”⁷⁰

Kluczowe informacje o bezpieczeństwie stosowania abataceptu

Abatacept jako lek immunosupresyjny wymaga szczególnej uwagi w zakresie bezpieczeństwa stosowania. Najważniejsze ograniczenia i środki ostrożności dotyczą pacjentów z czynnymi zakażeniami, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz osób w podeszłym wieku. Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, co uniemożliwia określenie zalecanego dawkowania w tych populacjach.

Wpływ leku na zdolność prowadzenia pojazdów jest nieistotny, jednak należy zachować ostrożność w przypadku wystąpienia zawrotów głowy lub zmniejszenia ostrości widzenia. Kluczowe znaczenie ma również właściwe przygotowanie pacjenta do leczenia, w tym przeprowadzenie badań w kierunku gruźlicy utajonej i wirusowego zapalenia wątroby typu B przed rozpoczęciem terapii.