Czy można łączyć abatacept z innymi lekami biologicznymi?
Nie zaleca się kojarzenia abataceptu z inhibitorami TNF. W badaniach klinicznych u pacjentów leczonych inhibitorami TNF w skojarzeniu z abataceptem obserwowano zwiększenie całkowitej liczby zakażeń oraz ciężkich zakażeń w porównaniu do pacjentów leczonych inhibitorami TNF z placebo, bez dodatkowej korzyści terapeutycznej. W czasie zmiany leczenia inhibitorami TNF na abatacept pacjentów należy monitorować pod kątem objawów zakażenia.
Abatacept a leki biologiczne – kiedy nie łączyć terapii?
Dlaczego nie wolno łączyć abataceptu z inhibitorami TNF?
Nie zaleca się kojarzenia abataceptu z inhibitorami TNF (czynnika martwicy nowotworu alfa)1112. Doświadczenie dotyczące skojarzonego stosowania abataceptu z inhibitorami TNF jest ograniczone, a dostępne dane z badań klinicznych jednoznacznie wskazują na niekorzystny profil bezpieczeństwa takiego skojarzenia.
W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych inhibitorami TNF w skojarzeniu z abataceptem w porównaniu do pacjentów leczonych inhibitorami TNF oraz placebo obserwowano1112:
- Zwiększenie całkowitej liczby zakażeń
- Zwiększenie częstości ciężkich zakażeń zagrażających życiu
- Brak dodatkowej korzyści terapeutycznej
- Brak poprawy wskaźników odpowiedzi klinicznej
Mechanizm zwiększonego ryzyka zakażeń wynika z synergistycznego działania immunosupresyjnego obu grup leków. Abatacept moduluje kostymulację limfocytów T poprzez blokadę interakcji CD80/CD86 z CD28, podczas gdy inhibitory TNF blokują kluczową cytokinę prozapalną. Jednoczesne zastosowanie obu mechanizmów prowadzi do nadmiernej supresji odpowiedzi immunologicznej11.
Jak bezpiecznie zmienić terapię z inhibitora TNF na abatacept?
W czasie zmiany leczenia inhibitorami TNF na leczenie produktem ORENCIA pacjentów należy monitorować, czy nie występują u nich objawy zakażenia1112. Bezpieczna zmiana terapii wymaga uwzględnienia okresu półtrwania uprzednio stosowanego inhibitora TNF.
Zalecenia dotyczące zmiany terapii:
- Należy odstawić inhibitor TNF i odczekać okres odpowiadający co najmniej 5 okresom półtrwania leku
- Przed rozpoczęciem terapii abataceptem należy wykluczyć obecność aktywnych zakażeń
- W pierwszych 3 miesiącach po zmianie terapii konieczne jest intensywniejsze monitorowanie
- Pacjent powinien być poinstruowany o konieczności zgłaszania objawów zakażenia
Badanie VII oceniało bezpieczeństwo abataceptu u pacjentów, którzy otrzymali terapię abataceptem po okresie wypłukiwania uprzednio stosowanego inhibitora TNF (co najmniej 2 miesiące) lub bez okresu wypłukiwania. Pierwszorzędowe punkty końcowe – częstość występowania zdarzeń niepożądanych, poważnych zdarzeń niepożądanych oraz poważnych infekcji były porównywalne w obu grupach2122.
- Etanercept: około 70 godzin (3 dni) – zalecany okres wypłukiwania 2 tygodnie
- Adalimumab: około 14 dni – zalecany okres wypłukiwania 8 tygodni
- Infliksymab: około 8-10 dni – zalecany okres wypłukiwania 6-8 tygodni
- Golimumab: około 14 dni – zalecany okres wypłukiwania 8 tygodni
- Certolizumab pegol: około 14 dni – zalecany okres wypłukiwania 8 tygodni
Czy można łączyć abatacept z innymi lekami biologicznymi?
Jednoczesne podawanie produktu ORENCIA z biologicznymi środkami immunosupresyjnymi lub immunomodulacyjnymi może nasilać działania abataceptu na układ odpornościowy67. Dotyczy to nie tylko inhibitorów TNF, ale również innych leków biologicznych stosowanych w chorobach reumatycznych.
Nie zaleca się kojarzenia abataceptu z:
- Inhibitorami TNF (etanercept, adalimumab, infliksymab, golimumab, certolizumab)
- Inhibitorami interleukiny-6 (tocilizumab, sarilumab)
- Inhibitorami interleukiny-1 (anakinra, kanakinum ab)
- Inhibitorami JAK (tofacytynib, baricitynib, upadacytynib)
- Anty-CD20 (rytuksymab)
W badaniach klinicznych jednoczesne stosowanie jednego lub więcej leków z grupy DMARDs (metotreksat, chlorochina/hydroksychlorochina, sulfasalazyna, leflunomid, azatiopryna, sole złota) było dozwolone i nie wiązało się ze zwiększonym ryzykiem w porównaniu do monoterapii abataceptem23.
Czy można łączyć abatacept z metotreksatem i innymi lekami z grupy DMARDs?
Produkt ORENCIA w skojarzeniu z metotreksatem jest wskazany w leczeniu czynnego reumatoidalnego zapalenia stawów o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim2425. Skojarzenie abataceptu z metotreksatem jest nie tylko bezpieczne, ale stanowi preferowany schemat terapeutyczny, który wykazuje lepszą skuteczność niż monoterapia.
W badaniach klinicznych oceniano skuteczność i bezpieczeństwo stosowania abataceptu u pacjentów otrzymujących jednocześnie niebiologiczne leki z grupy DMARDs. Jednoczesne stosowanie było dozwolone dla następujących leków23:
- Metotreksat – najczęściej stosowany w skojarzeniu, wykazuje synergizm działania
- Chlorochina/hydroksychlorochina
- Sulfasalazyna
- Leflunomid
- Azatiopryna
- Sole złota
W badaniu SC-III oceniono abatacept podawany podskórnie w skojarzeniu z metotreksatem, monoterapię abataceptem oraz monoterapię metotreksatem. Znacząco wyższy odsetek pacjentów otrzymujących abatacept plus metotreksat (60,9%) osiągnął remisję w porównaniu do grupy otrzymującej metotreksat (45,2%) lub monoterapię abataceptem (42,5%)26.
Czy można stosować glikokortykosteroidy podczas terapii abataceptem?
W badaniach klinicznych pacjenci mogli jednocześnie stosować małe dawki kortykosteroidów (równoważne ≤10 mg prednizonu)2728. Jednoczesne stosowanie glikokortykosteroidów w małych dawkach jest akceptowalne i często konieczne dla kontroli objawów choroby.
Należy jednak pamiętać, że:
- Glikokortykosteroidy dodatkowo zwiększają ryzyko zakażeń
- Należy dążyć do stosowania możliwie najniższych skutecznych dawek
- Dawki powyżej 10 mg prednizonu/dobę znacząco zwiększają ryzyko powikłań infekcyjnych
- Pacjenci przyjmujący glikokortykosteroidy wymagają intensywniejszego monitorowania
Liczne ciężkie zakażenia wystąpiły u pacjentów, u których stosowano jednocześnie leczenie immunosupresyjne, które oprócz choroby podstawowej mogło dodatkowo predysponować ich do zakażeń45.
Jakie inne interakcje leków należy uwzględnić?
Produkty lecznicze wpływające na układ odpornościowy, w tym produkt ORENCIA, mogą wpływać na zdolności obronne organizmu przeciw zakażeniom i nowotworom złośliwym oraz mogą wpływać na odpowiedź na szczepienie67.
Szczególnej uwagi wymagają:
- Szczepionki żywe – przeciwwskazane w czasie stosowania abataceptu i przez 3 miesiące po jego odstawieniu
- Szczepionki inaktywowane – można stosować, ale skuteczność może być obniżona
- Leki immunosupresyjne – mogą nasilać działanie abataceptu na układ odpornościowy
- Produkty lecznicze zawierające maltozę – mogą zakłócać odczyt glukozy we krwi w systemach GDH-PQQ (dotyczy postaci dożylnej)
Pacjenci leczeni produktem ORENCIA mogą jednocześnie otrzymać szczepionki, za wyjątkiem tych, które zawierają żywe drobnoustroje. Nie należy stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje w czasie stosowania abataceptu lub w okresie 3 miesięcy od jego odstawienia1314.