Leki.pl

Jakie są szczególne ostrzeżenia przy stosowaniu abataceptu u dzieci?

Terapia abataceptem u dzieci z wielostawowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów wiąże się z koniecznością przestrzegania szeregu szczególnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Kluczowe znaczenie ma właściwe przygotowanie pacjenta przed rozpoczęciem leczenia, w tym wykonanie badań przesiewowych w kierunku utajonych zakażeń oraz zaktualizowanie kalendarza szczepień. Podczas terapii należy ściśle monitorować pacjenta pod kątem objawów zakażenia, ponieważ abatacept jako lek immunomodulujący może zwiększać podatność na infekcje. Nie wolno stosować szczepionek żywych podczas leczenia i przez 3 miesiące po jego zakończeniu. W przypadku wystąpienia ciężkiego zakażenia konieczne jest przerwanie podawania leku do czasu uzyskania kontroli nad zakażeniem.

Bezpieczeństwo abataceptu u dzieci – ostrzeżenia i środki ostrożności

Jakie badania są konieczne przed rozpoczęciem leczenia?

Przed rozpoczęciem terapii abataceptem u dziecka z wielostawowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów konieczne jest przeprowadzenie szeregu badań mających na celu wykluczenie przeciwwskazań oraz identyfikację potencjalnych czynników ryzyka. Właściwe przygotowanie pacjenta jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii.

Wszyscy pacjenci leczeni produktem ORENCIA powinni mieć wykonane badania przesiewowe w kierunku gruźlicy przed rozpoczęciem leczenia. Bezpieczeństwo stosowania produktu ORENCIA u osób z gruźlicą utajoną jest nieznane, dlatego wykrycie i odpowiednie leczenie utajonej gruźlicy przed włączeniem abataceptu jest niezbędne.12

Leczenie przeciwreumatyczne wiąże się z uaktywnieniem wirusowego zapalenia wątroby typu B. Dlatego też, zgodnie z opublikowanymi wytycznymi, przed rozpoczęciem leczenia produktem ORENCIA należy wykonać badania w kierunku wirusowego zapalenia wątroby.34

  • Badania przesiewowe w kierunku gruźlicy (test tuberkulinowy lub IGRA, RTG klatki piersiowej)5
  • Badania serologiczne w kierunku HBV (HBsAg, anty-HBc, anty-HBs)6
  • Wykluczenie czynnych zakażeń (badanie kliniczne, podstawowe badania laboratoryjne)7
  • Weryfikacja kalendarza szczepień i ewentualne uzupełnienie brakujących szczepień8
  • Ocena wywiadu w kierunku nawracających zakażeń lub stanów predysponujących do zakażeń9
Ważne: Nie należy rozpoczynać leczenia produktem ORENCIA u pacjentów z czynnymi zakażeniami, do czasu uzyskania kontroli nad zakażeniem. W przypadku wykrycia utajonej gruźlicy konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia przed rozpoczęciem terapii abataceptem.

Dlaczego dzieci leczoneabataceptem są bardziej narażone na zakażenia?

Abatacept jako lek immunomodulujący wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego, co może zwiększać podatność na zakażenia, szczególnie u dzieci, których układ odpornościowy jest w fazie rozwoju. Zgłaszano przypadki ciężkich zakażeń, w tym posocznicę i zapalenie płuc, w czasie stosowania abataceptu, przy czym niektóre z tych zakażeń były zakończone zgonem.1011

Produkty lecznicze wpływające na układ odpornościowy, w tym produkt ORENCIA, mogą wpływać na zdolności obronne organizmu przeciw zakażeniom i nowotworom złośliwym. Liczne ciężkie zakażenia wystąpiły u pacjentów, u których stosowano jednocześnie leczenie immunosupresyjne, które oprócz choroby podstawowej mogło dodatkowo predysponować ich do zakażeń.1213

Badania przedkliniczne na młodych szczurach eksponowanych na abatacept wykazały małą częstość występowania zakażeń prowadzących do śmierci. Jest prawdopodobne, że zwiększona podatność na infekcje oportunistyczne zaobserwowana u młodych szczurów jest związana z ekspozycją na abatacept przed rozwojem pamięci odpowiedzi immunologicznej.1415 Chociaż znaczenie tych wyników dla ludzi nie jest znane, uzasadniają one szczególną ostrożność u pacjentów pediatrycznych.16

Jak postępować w przypadku wystąpienia zakażenia u dziecka?

Pacjentów, u których podczas leczenia produktem ORENCIA wystąpiło nowe zakażenie, należy poddać ścisłej obserwacji. Lekarze powinni zachować szczególną ostrożność w przypadku rozważania zastosowania produktu ORENCIA u pacjentów z nawracającymi zakażeniami lub stanami mogącymi predysponować ich do zakażenia w wywiadzie.1718

W przypadku wystąpienia u pacjenta ciężkiego zakażenia należy przerwać podawanie produktu ORENCIA. Ciężkie zakażenia wymagają natychmiastowej interwencji medycznej, wdrożenia odpowiedniego leczenia przeciwzakaźnego oraz ścisłego monitorowania stanu pacjenta.1920

Obserwowano przypadki gruźlicy u pacjentów otrzymujących produkt ORENCIA. W podstawowych badaniach klinicznych kontrolowanych placebo nie stwierdzono zwiększenia częstości występowania gruźlicy, jednak wszyscy pacjenci mieli wykonane badania przesiewowe w kierunku gruźlicy przed rozpoczęciem leczenia.2122

Algorytm postępowania w przypadku zakażenia:

  • Zakażenie lekkie do umiarkowanego – kontynuacja terapii pod ścisłą obserwacją, leczenie objawowe23
  • Ciężkie zakażenie – natychmiastowe przerwanie podawania abataceptu, hospitalizacja, antybiotykoterapia24
  • Posocznica – przerwanie terapii, intensywne leczenie w warunkach szpitalnych25
  • Wznowienie terapii – możliwe dopiero po pełnym wyleczeniu zakażenia i ocenie stosunku korzyści do ryzyka26

Jakie jest ryzyko reakcji anafilaktycznych u dzieci?

Reakcje alergiczne po podaniu abataceptu były zgłaszane niezbyt często w badaniach klinicznych. Jednak reakcje anafilaktyczne lub rzekomoanafilaktyczne mogą wystąpić po pierwszej infuzji i mogą zagrażać życiu. Z doświadczenia po wprowadzeniu produktu do obrotu wynika, że zgłoszono przypadek śmiertelnej anafilaksji po podaniu pierwszej infuzji produktu ORENCIA.2728

W przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji alergicznej lub anafilaktycznej należy natychmiast przerwać terapię produktem ORENCIA w postaci infuzji dożylnej lub wstrzyknięcia podskórnego oraz wdrożyć odpowiednie leczenie, a stosowanie produktu ORENCIA należy przerwać na stałe.2930

Objawy reakcji anafilaktycznej mogą obejmować:

  • Nagły spadek ciśnienia tętniczego
  • Trudności w oddychaniu, świszczący oddech
  • Obrzęk twarzy, języka, gardła
  • Pokrzywkę, świąd skóry
  • Tachykardię, zawroty głowy
  • Nudności, wymioty, bóle brzucha

Każde podanie abataceptu, szczególnie pierwsza dawka, powinno odbywać się w warunkach umożliwiających natychmiastową interwencję w przypadku wystąpienia reakcji anafilaktycznej. W gabinecie lub ośrodku, gdzie podawany jest lek, muszą być dostępne odpowiednie leki ratujące życie (adrenalina, glikokortykosteroidy, leki przeciwhistaminowe) oraz sprzęt do resuscytacji.

Dlaczego nie należy kojarzyć abataceptu z inhibitorami TNF?

Doświadczenie dotyczące skojarzonego stosowania abataceptu z inhibitorami TNF jest ograniczone. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych inhibitorami TNF w skojarzeniu z abataceptem w porównaniu do pacjentów leczonych inhibitorami TNF oraz placebo obserwowano zwiększenie całkowitej ilości zakażeń oraz ciężkich zakażeń.3132

Nie zaleca się kojarzenia abataceptu z inhibitorami TNF ze względu na zwiększone ryzyko zakażeń bez dodatkowej korzyści terapeutycznej. W czasie zmiany leczenia inhibitorami TNF na leczenie produktem ORENCIA pacjentów należy monitorować, czy nie występują u nich objawy zakażenia.3334

Jednoczesne podawanie produktu ORENCIA z biologicznymi środkami immunosupresyjnymi lub immunomodulacyjnymi może nasilać działania abataceptu na układ odpornościowy, co jest szczególnie istotne u dzieci z rozwijającym się układem immunologicznym.3536

Dlaczego szczepionki żywe są przeciwwskazane podczas terapii?

Nie należy stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje w czasie stosowania abataceptu lub w okresie 3 miesięcy od jego odstawienia. Produkty lecznicze wpływające na układ odpornościowy, w tym abatacept, mogą osłabić skuteczność niektórych szczepień oraz zwiększyć ryzyko zakażenia szczepionkowego w przypadku szczepionek żywych.3738

Przed zastosowaniem produktu ORENCIA zaleca się, aby pacjenci z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów odbyli wszystkie szczepienia zgodne z aktualnymi wytycznymi. Jest to szczególnie istotne, ponieważ po rozpoczęciu terapii możliwość uzupełnienia szczepień żywych będzie ograniczona przez długi okres.3940

Szczepionki przeciwwskazane podczas terapii abataceptem (szczepionki żywe):

  • Szczepionka przeciw odrze, śwince, różyczce (MMR)
  • Szczepionka przeciw ospie wietrznej
  • Szczepionka przeciw gruźlicy (BCG)
  • Szczepionka doustna przeciw polio
  • Szczepionka przeciw żółtej febrze
  • Szczepionka przeciw rotawirusom (u niemowląt)

Pacjenci leczeni produktem ORENCIA mogą jednocześnie otrzymać szczepionki nieżywe (inaktywowane), za wyjątkiem tych które zawierają żywe drobnoustroje. Należy jednak pamiętać, że skuteczność szczepień może być zmniejszona ze względu na immunomodulujące działanie abataceptu.4142

Czy abatacept może wywołać procesy autoimmunizacyjne u dzieci?

Teoretycznie istnieje możliwość, że leczenie abataceptem może zwiększać ryzyko występowania procesów autoimmunizacyjnych u dzieci, podobnie jak u dorosłych, na przykład zaostrzenia stwardnienia rozsianego. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo leczenie abataceptem nie prowadziło do zwiększonego wytwarzania autoprzeciwciał, takich jak przeciwciała przeciwjądrowe i anty-dsDNA, w porównaniu z placebo.4344

Niemniej jednak, ze względu na rozwijający się układ odpornościowy u dzieci oraz teoretyczne ryzyko zaburzeń immunologicznych, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności. W badaniach przedklinicznych na szczurach zapalenie tarczycy i trzustki było często obserwowane zarówno u młodych, jak i dorosłych szczurów eksponowanych na abatacept, przy czym młode szczury wydawały się być bardziej wrażliwe na limfatyczne zapalenie tarczycy.4546

Zalecenia dotyczące monitorowania:

  • Regularna ocena kliniczna pod kątem objawów chorób autoimmunologicznych
  • Okresowe badania laboratoryjne, w tym poziom przeciwciał przeciwjądrowych (ANA)
  • Monitorowanie funkcji tarczycy (TSH, fT4) u pacjentów z objawami sugerującymi dysfunkcję
  • Ocena neurologiczna w przypadku pojawienia się niepokojących objawów

Jakie jest ryzyko postępującej leukoencefalopatii wieloogniskowej?

Leczenie immunosupresyjne przy użyciu takiego produktu jak ORENCIA może wiązać się z występowaniem postępującej leukoencefalopatii wieloogniskowej (PML). Jest to rzadkie, ale ciężkie zakażenie ośrodkowego układu nerwowego wywoływane przez wirusa JC, które występuje u osób z upośledzoną odpornością.4748

Jeśli w trakcie leczenia produktem ORENCIA wystąpią objawy neurologiczne sugerujące PML, należy zaprzestać podawania leku i zastosować właściwe środki terapeutyczne. Objawy PML mogą obejmować postępujące zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia, zaburzenia chodu oraz osłabienie mięśniowe.4950

Chociaż PML jest niezwykle rzadkim powikłaniem, świadomość tego ryzyka oraz wczesne rozpoznanie objawów mogą mieć kluczowe znaczenie dla rokowania. W przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów neurologicznych u dziecka leczonego abataceptem konieczna jest pilna konsultacja neurologiczna oraz rozważenie wykonania obrazowania mózgu (MRI) i badań płynu mózgowo-rdzeniowego.

Czy abatacept zwiększa ryzyko nowotworów u dzieci?

W badaniach karcynogenności na myszach stwierdzono zwiększenie częstości występowania chłoniaków i nowotworów piersi. Znaczenie kliniczne tej obserwacji nie jest znane. Potencjalna rola abataceptu w rozwoju nowotworów złośliwych u ludzi, w tym chłoniaków, nie jest znana.5152

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo częstość występowania nowotworów złośliwych u pacjentów leczonych abataceptem oraz placebo wynosiła odpowiednio 1,2% oraz 0,9%. Pacjentów z rozpoznanym nowotworem złośliwym nie włączano do tych badań klinicznych.5354

Obserwowano przypadki nieczerniakowych nowotworów skóry u pacjentów otrzymujących produkt ORENCIA. Okresowe badanie skóry jest zalecane u wszystkich pacjentów, a szczególnie u tych z czynnikami ryzyka wystąpienia raka skóry.5556

U dzieci i młodzieży długoterminowe ryzyko rozwoju nowotworów podczas stosowania abataceptu nie jest w pełni poznane. Dlatego decyzja o rozpoczęciu terapii powinna uwzględniać indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka nowotworów lub wywiadem rodzinnym obciążonym w tym kierunku.

Kompleksowe podejście do bezpieczeństwa terapii u dzieci

Stosowanie abataceptu u dzieci i młodzieży z wielostawowym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów wymaga kompleksowego podejścia do bezpieczeństwa terapii. Kluczowe znaczenie ma właściwe przygotowanie pacjenta przed rozpoczęciem leczenia, w tym wykonanie wszystkich niezbędnych badań przesiewowych oraz zaktualizowanie kalendarza szczepień.

Podczas terapii konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta pod kątem objawów zakażenia, reakcji alergicznych oraz innych działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak nawracające zakażenia w wywiadzie, współistniejące choroby lub jednoczesne stosowanie innych leków immunosupresyjnych.

Edukacja pacjenta i opiekunów dotycząca objawów wymagających pilnej interwencji medycznej, przestrzeganie zaleceń dotyczących szczepień oraz regularne wizyty kontrolne są niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności długoterminowej terapii abataceptem w populacji pediatrycznej. Ścisła współpraca między lekarzem specjalistą, pediatrą, pacjentem i opiekunami stanowi fundament bezpiecznego stosowania tego leku u dzieci.

Moduły dodatkowe:

Identyfikacja i leczenie utajonej gruźlicy przed terapią

Przed rozpoczęciem leczenia produktem ORENCIA wszyscy pacjenci powinni być poddani badaniom przesiewowym w kierunku występowania utajonej gruźlicy, biorąc pod uwagę dostępne wytyczne medyczne.57 Badanie powinno obejmować szczegółowy wywiad dotyczący kontaktu z gruźlicą, test tuberkulinowy lub test uwalniania interferonu gamma (IGRA) oraz RTG klatki piersiowej. W przypadku dodatniego wyniku testów przesiewowych konieczna jest konsultacja ftyzjatryczna i wdrożenie leczenia utajonej gruźlicy przed rozpoczęciem terapii abataceptem. Standardowe leczenie utajonej gruźlicy obejmuje izoniazyd przez 6-9 miesięcy lub rifampicynę przez 4 miesiące. Bezpieczeństwo stosowania produktu ORENCIA u osób z gruźlicą utajoną jest nieznane, dlatego wykrycie i leczenie tej choroby przed immunosupresją jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta.58

Postępowanie w przypadku kontaktu z chorobami zakaźnymi

Dzieci leczone abataceptem, szczególnie te uczęszczające do przedszkola lub szkoły, mogą być narażone na kontakt z różnymi chorobami zakaźnymi. W przypadku kontaktu z ospą wietrzną u dziecka nieszczepionego lub bez przebytej choroby konieczne jest pilne podanie immunoglobulin przeciw wirusowi ospy wietrznej (VZIG) w ciągu 96 godzin od ekspozycji. Kontakt z odrą u dziecka nieszczepionego również wymaga profilaktyki immunoglobulinami. W przypadku podejrzenia zakażenia COVID-19 należy rozważyć przerwanie terapii do czasu potwierdzenia lub wykluczenia zakażenia. Rodzice powinni być poinformowani o konieczności unikania przez dziecko kontaktu z osobami chorymi na choroby zakaźne oraz o potrzebie pilnego zgłoszenia się do lekarza w przypadku takiego kontaktu. Należy również poinformować nauczycieli i opiekunów w przedszkolu/szkole o immunosupresji dziecka.

Monitorowanie długoterminowe i ryzyko opóźnionych działań niepożądanych

Długoterminowe stosowanie abataceptu u dzieci wymaga systematycznego monitorowania nie tylko pod kątem bezpośrednich działań niepożądanych, ale również potencjalnych opóźnionych efektów terapii. Należy regularnie oceniać wzrost i rozwój dziecka, ponieważ przewlekła choroba zapalna i jej leczenie mogą wpływać na tempo wzrastania. Konieczne jest okresowe badanie funkcji tarczycy ze względu na obserwowane w badaniach przedklinicznych zapalenie tarczycy u młodych szczurów eksponowanych na abatacept.59 Zaleca się również regularne badania dermatologiczne ze względu na zwiększone ryzyko nieczerniakowych nowotworów skóry obserwowane u dorosłych pacjentów.60 Długoterminowy wpływ immunomodulacji na rozwój układu odpornościowego oraz potencjalne ryzyko nowotworów w przyszłości nie są w pełni poznane, dlatego konieczne jest kontynuowanie obserwacji pacjentów również po zakończeniu terapii.

Powiązane

Podstrony